Brug 2 - Retie

Battle for the locks

 

Een website van Verbroedering Vaderlandslievende Groeperingen Mol

 

 

 

 

Brug 2 -Retie

 

Onderzocht door Dries Majewski

10 - 13 mei 1940

 

 

Wanneer men vandaag aan Brug 2 in Retie-Ter Heyde passeert, doet niets vermoeden dat dit ooit de plaats van een hevig strijdtoneel is geweest. De historie van Brug II te Retie en die van de bunkers in Dessel en Mol horen tot hetzelfde verhaal. Lees daarom ook de voornoemde rubrieken op deze website.

De strijd om Brug II was zo opmerkelijk dat “Le patriote illustré” een artikel eraan zou wijden. Het verhaal werd door VVG-Mol onderzocht en gebundeld in het boek Vergeten Monolieten.

 

 

 

oto © GG

 

De vooruitgeschoven stelling

 

Het kanaal Dessel-Schoten is in de terminologie van het Plan Dyle gekend als de Vooruitgeschoven Stelling. De ligging nabij de Nederlandse grens gaf Brug II en zijn verbindingsweg naar Nederland een bijzondere strategische waarde.

 

Tijdens de mobilisatie kwartierden Belgische militairen in het Kempisch Hotel aan Brug II in. Er werden extra houten barakken gebouwd om de officieren en onderofficieren te herbergen. Soldaten werden bij burgers gelogeerd en sliepen in stallen en schuren.

De koer van het Kempisch Hotel kreeg een eigen veldkeuken en op zondag kwam de aalmoezenier de mis doen. Koningin Elisabeth vereerde de militaire stelling met een bezoek. Een dag later deed Koning Leopold III hetzelfde.

Tijdens de gevechten waren Belgische en Franse soldaten op mekaar aangewezen. Voor de Belgen waren het de wielrijders van de 18de infanteriedivisie (onder bevel van Generaal Six) met steun van het 9de linieregiment (infanterie) die de verdediging op zich namen. De Franse soldaten behoorden tot het 4de Regiment de Cuirassiers, een gemotoriseerde verkennerseenheid.

 

 

Dagboek

 

Hierbij een overzicht van het dagboek

 

10 mei 1940

 

In de vroege ochtend werden de soldaten in allerijl gewekt, ze kregen het bevel hun posten te bemannen. Vanuit Ter Heyde vertrokken er verschillende patrouilles richting Nederland, zij namen echter geen vijandigheden waar. Ook in de observatiepost(de beiaardtoren) in de abdij van Postel bleef het rustig.

11 mei 1940

Een bunker naast Brug II werd door een vijandelijk vliegtuig onder vuur genomen.

De Belgen aan het Kempisch kanaal ontvingen het bevel tot terugtrekken en verlieten hierop hun bunkers, hierdoor kwam de zijflank van de linie open te liggen. Het bleef die dag echter rustig en een lange en spannende wachttijd brak aan.

 

12 mei 1940

 

In de namiddag ondernamen de vijandige troepen een eerste poging Brug II te naderen. Hierbij werd 1 vijandige tank door een Belgische T13 tank uitgeschakeld. Tegen de avond werden er Duitse wielrijders en 5 pantsertanks gespot.

Hierop volgde een doelgerichte artillerieaanval van de soldaten van de 17de Artillerie, die ter hoogte van den Brand stonden opgesteld. Twee Duitse pantsers werden vernietigd, enkele Duitse soldaten zouden hierbij sneuvelen.

Tegen de avond zetten de Duitsers opnieuw een aanval richting het Kempisch kanaal in. Aangezien de linie verlaten was, konden ze probleemloos de oversteek maken. Tegen de avond werd ook ter hoogte van Brug II een aanval ingezet, het hotel viel hierbij in Duitse handen. Een wandelbrug die de Duitsers over het kanaal wilden aanleggen werd door Belgische artillerie onder vuur genomen en vernietigd.

 

13 mei 1940

 

Ondersteund door artillerievuur zetten de Belgen die nacht, met een 20-tal soldaten en een T-13 tank, een tegenaanval in. De Duitsers verlieten het hotel en trokken zich tijdelijk terug. Ook Franse tanks mengden zich in de strijd en konden door het inzetten van 4 tanks de vijand onderdrukken en terugdrijven.

Tegen de ochtend had de Belgische artillerie meer dan 1500 obussen afgevuurd. Nog voor de middag verlieten de Franse troepen de stelling, maar de Duitsers bleven aanvalspogingen ondernemen en de situatie werd steeds kritieker.

Vlak na de middag nam een vijandig kanon stelling tegenover de bunker aan het hotel. De bunker viel, samen met enkele andere, in vijandige handen. Tijdens de nacht wisten de Belgen ze weer in hun bezit te krijgen en weerstand te bieden.

De linie aan het Albertkanaal werd die nacht doorbroken en het bevel tot terugtrekking werd gegeven.

 

Op 13 mei 1940 kregen de Belgische soldaten die aan de slag deelnamen, Koninklijke vermelding in de dagorders van het regiment:

 

“Je cite le général six, aide de camp du roi et la 18e DI à l’ordre du jour du 4e corps armee pour la brillante conduite de cette grande unité sur le canal de Turnhout. Je félicite les officiers, sous-officiers, caporaux et soldats pour la tenacité avec laquelle ils ont combattu."

 

 

Franse soldaten

 

De Franse soldaten behoorden tot het 4ème regiment de cuirassiers, een gemotoriseerde verkennerseenheid. De luitenant Morsanglière maakte samen met zijn manschappen een erg professionele indruk op de inwoners. Zo kocht hij kippen, chocolade en sardienen bij inwoners van Dessel en schreef hij een schuldbriefje voor zijn aankopen.

 

47 mm

Boederij familie Joris

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Grenadiers met 47mm kanon

Foto © DM

 

 

 

 

10 mei 1940

 

In de vroege ochtend worden de soldaten in allerijl gewekt en krijgen ze het bevel hun posten te bemannen. Vanuit Ter Heyde vertrekken verschillende patrouilles richting Nederland, zij nemen echter geen vijandigheden waar. Ook in de observatiepost (de beiaardtoren) in de Abdij van Postel blijft het rustig. In de late namiddag is er een eerste Duitse luchtaanval nabij Dessel en Retie.

 

11 mei 1940

 

Een bunker naast brug 2 wordt door een vijandelijk vliegtuig onder vuur genomen.

Omdat de linie aan het Kempisch kanaal (zie tekst van De Maat tot de Blauwe Kei) vermoedt onvoldoende stand te kunnen houden, arriveren Franse troepen ter ondersteuning. Eveneens is de brug over het kanaal in Mol-Donk opgeblazen waardoor een passage over brug 2 nog belangrijker is geworden. De Franse troepen behoren de 2de GRCA (Groupement de reconnaissance Corps d'Armee) , onderdeel van de 1de DLM.

 

Het blijft die dag echter rustig en een lange en spannende wachttijd breekt aan voor de soldaten.

 

B2nd Gordon Highlandersren carriers 2nd Gordon Highlanders

De brug vlak na de ontploffing

Foto © DM

 

Gesneuvelden

 

Voor de Duitsers was de strijd om Brug II onvoorzien en een verrassing. Naar schatting sneuvelden 25 Duitsers in deze strijd. Er sneuvelden geen Belgische soldaten tijdens de gevechten aan de Vooruitgeschoven Stelling, maar wel tijdens het terugtrekken.

Op de hoek van de Europalaan met de Hanenberg te Retie sneuvelden op 14 mei 1940 drie Belgische soldaten van de 15de Infanteriedivisie, cyclisten, 1 escadron, 3de peloton, 2de groep.

 

•Auguste Dubois - °11/05/1914 Fontaine L’eveque

•Oscar Gomy - °31/05/1911 Jumet

•Louis A.J. Francois - °04/01/1913 Bailleul

 

 

Oscar Gomy

Foto © DM

 

 

 

Jos Lenearts (°1933) woont zijn hele leven in de Hanenberg, hij getuigt:

 

“De Duitsers reden op de baan komende van Arendonk. Belgische soldaten kwamen uit de richting van het kanaal en verschuilden zich in het bietenveld. Toen de Duitsers passeerden, openden de Belgen het vuur. De Belgen moesten zich terugtrekken en schuilden kort in de boerderij op de hoek van de Hanenberg en de Plas. Het was de boer van die boerderij die ’s avonds de soldaten richting Turnhout hielp. Drie Belgische soldaten werden hier in het veld begraven, na enige tijd werden de lichamen door gemeentewerkers opgehaald.”

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Brug van Ter Heyde tijdens ontploffing

Foto © DM